گذری چند بر رشته ی مهندسی پزشکی (مقاله)
  شبنم اعتمادی (دانشجو ی کارشناسی مهندسی پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی مشهد)

 

 

روند تغییر وتحولات روبه رشد جهان امروز، با توجه به پیشرفت و توسعه ی سریع علوم و فنون و تنوع بسیار زیاد مشاغل ، جوامع کنونی را با چالش هایی روبه رو ساخته است. عدم آگاهی از چگونگی انتخاب شغل مناسب ، نگرانی از موقعیت مادی و جایگاه شغلی در آینده ، ناتوانی در تشخیص شغل متناسب با استعدادها و توانایی های وافعی نیز بر این چالش ها افزوده است.

در این میان سوالی که می تواند ذهن شما را پیش از انتخاب رشته ای مناسب به خود معطوف کند این است که آیا این رشته خاص مناسب برای شما است یا خیر؟ چه نوع شغلی برای خود تصور می کنید؟ پزشک؟ فروشنده؟ مهندس؟ مدیر؟
تحصیل در رشته مهندسی پزشکی شما را برای تمامی این حرفه ها و حتی بیش تر آماده می کند. این مهندسین پزشک هستند که با مهارت و خبرگی خود در زمینه های زیستی، پزشکی، ریاضیات، علوم مهندسی و ارتباطات ، دنیا را به مکانی سالم تر مبدل می سازند. چالش های حاصل از تنوع و پیچیدگی سیستم های حیاتی به خلاقیت و دانش افراد در عرصه هایی چون پزشکی و مهندسی به منظور کنترل و بهبود عملکرد طبیعی بدن نیازمند است.

مهندسین پزشک در چه زمینه هایی اشتغال دارند؟

مارکو ویسکنتی - مدیر اتحادیه ی پزشکی و مهندسی پزشکی اروپا (EAMBES) می گوید : انسان برای رسیدن به شغل ایده ال خود و کسب درآمد باید تلاش کند ، آنجاست که متوجه می شود حوزه های کاری متنوعی در پیرامون او وجود دارد. مهندسین پزشک در حوزه ی صنعت ، نهادهای آکادمیک ، بیمارستان ها و حتی کارگزاری های دولتی در زمینه هایی چون طراحی مدارهای الکترونیکی و نرم افزارهای کامپیوتری برای تجهیزات پزشکی مشغول به فعالیت اند. بر طبق آمار گرفته شده در کشور آمریکا 49 % از فارغ التحصیلان در رشته مهندسی پزشکی در مقطع کارشناسی و 68 % از آنان در مقطع کارشناسی ارشد در عرصه های صنعت ، مشاوره و درمان فعالیت دارند ، که این آمار قابل توجهی است.

رشته مهندسی پزشکی در حوزه هایی نظیر طراحی و تولید اندام های مصنوعی ، دریچه های قلب و ایمپلنت ها ، پرورش بافت های زنده به منظور جایگزینی بافت های از بین رفته ی بدن ، پزشکی از راه دور ، توانبخشی ، رفع نواقص در سطوح سلولی و مولکولی ، توسعه ی نانوتکنولوژی به منظور بازسازی صدمات در کنار اصلاح ژنی و توسعه ی تحریکات سه بعدی با استفاده از قوانین فیزیکی برای جابه جایی بافت ها و مایعات میان بافتی فعال است. در حقیقت پیشرفت شایان در درک چگونگی عملکرد بدن و سیستم های بیولوژیکی وام دار مهندسین پزشک است. در واقع آنان هستند که با تلفیق علوم مهندسی و اصول پزشکی باعث ارتقای سطح سلامت جامعه می شوند.

به منظور فعالیت در حوزه های کاری مذکور تنها به مدرک دانشگاهی نمی توان بسنده کرد ، کسب تجارب و مهارت های لازم در این زمینه نیز ، یک نیاز است. به همین علت است که مهندسین در گرایش های دیگر مانند الکترونیک ، کامپیوتر ، مکانیک و ... با آموزش های لازم می توانند در این زمینه ها حضور یابند.

رمز موفقیت رشته ی مهندسی پزشکی در حوزه ی صنعت و تجهیزات چیست؟

همگام با رشد روز افزون جمعیت ، تامین راهکارهایی جهت حفظ سلامت و بهداشت به بزرگترین دغدغه در دنیا تبدیل شده است ، به این معنا که امروزه دنیا تجهیزاتی با کیفیتی بالاتر و هزینه ای معقول را طلب می کند. از آنجا که تجهیزات پزشکی مهم ترین کالاهای صادراتی هستند ، تجهیزاتی با کیفیت بالاتر نقش پررنگ تری در اقتصاد کشورهای صادر کننده دارند. از اینرو ، این کشورها مبنای اقتصاد خود را به سمت علم و دانش سوق می دهند و با استفاده از جوامعی با نیروی کار ارزان که علم و دانش لازم را ندارند ، بستری برای تولید این تجهیزات فراهم می آورند.

کسب مهارت در کنار تحصیل

برنامه های آموزشی متعدد در مقطع کارشناسی نظیر دوره های کارآموزی در شرکت های تجهیزات پزشکی و آزمایشگاهی ، نهادهای آکادمیک و بیمارستان ها فرصتی را برای دانشجویان فراهم می آورد تا بتوانند تجارب لازم را پیش از فارغ التحصیلی کسب کنند. همچنین برخی از دانشگاه ها دوره های رسمی ای را با همکاری دیگر نهادهای دولتی ارائه می دهند ، به طوری که دانشجو با گذراندن دوره های مربوطه در بیمارستان ها و شرکت های تجهیزات پزشکی ، افزون بر کسب درآمد موفق به اخذ مدرک آکادمیک نیز می شود. تجربیات دنیای واقعی ، به دانش آموختگان مهندسی پزشکی این امکان را می دهد که بحران اشتغال را خاتمه دهند و جایگاه واقعی خود را به عنوان یک مهندس پزشک در جامعه تثبیت کنند.

آنچه که دانش آموزان پیش از ورود به دانشگاه باید بدانند

از آنجایی که یادگیری علومی نظیر ریاضیات ، طراحی و ارتباطات در رشته مهندسی پزشکی حائز اهمیت است، پیش از ورود به دانشگاه دانش آموزان موظف به گذراندن دوره های زیست شناسی ، فیزیک ، جبر و هندسه هستند. اخذ واحدهایی مانند نقشه کشی ، برنامه نویسی و طراحی در این دوره اختیاری است. آشنایی با ادبیات و زبان های خارجه به ویژه زبان انگلیسی مزیتی بزرگ به حساب می آید. فعالیت در قالب یک مهندس پزشک به منظور ارتقا و بهبود سطح سلامت در عرصه ی جهانی ، اهمیت یادگیری زبان انگلیسی و علوم ارتباطات را آشکار می سازد.

معرفی برخی از دروس رشته مهندسی پزشکی

طراحی در حوزه های مختلف کاری مهندسی پزشکی امری حیاتی است بدین منظور مهندسین پزشک باید پایه ای قوی در علوم زیست شناسی ، فیزیک ، شیمی ، ریاضیات و مهندسی داشته باشند. از جمله دروس تخصصی رشته مهندسی پزشکی می توان به زیست شناسی ، فیزیولوژی ، شیمی آلی و غیرآلی ، فیزیک عمومی ، مدارهای الکترونیکی ، طراحی تجهیزات ، آمار ، دینامیک ، سیگنال ها و سیستم ها ، بیومواد و پدیده های انتقالی اشاره کرد. به دانشجویان توصیه می شود دوره های آموزشی پیشرفته مرتبط با گرایش خود را نیز سپری کنند. گرایش های رشته مهندسی پزشکی شامل بیوالکتریک ، بیومکانیک ، بیو مواد ، بالینی و به تازگی مهندسی بافت ، مهندسی توانبخشی ، مهندسی ورزش ، مهندسی عصب،ابزار دقیق در مهندسی پزشکی و مدل سازی سیستم های فیزیولوژیکی است. در کنار واحدهای تئوری ، واحدهای عملی نظیر آزمایشگاه های علوم مهندسی دانشجویان را قادر می سازد تا به طور عملی و در دنیای واقعی آموخته های خود را بکار گیرند. علاوه بر علوم مهندسی دانشجویان واحدهای دیگری مانند زبان تخصصی مهندسی پزشکی ، گزارش نویسی فنی ، ... را پشت سر می گذرانند. دروس تخصصی اختیاری متعددی نیز در این حوزه وجود دارد. به طور مثال آن دسته از دانشجویانی که علاقه مند به کارفرمایی در زمینه مهندسی هستند ، واحد کارآفرینی را نیز اخذ می کنند.

معرفی منابع فعال در حوزه ی مهندسی پزشکی

پیش از ورود به دانشگاه علاقه مندان به رشته مهندسی پزشکی می توانند در طی جلسات مشاوره ی تحصیلی و یا از طریق کتابخانه ها و اینترنت اطلاعاتی پیرامون این رشته کسب کنند. بدین منظور بسیاری از دانشگاه ها برنامه های توصیفی ، شرایط پذیرش و آموزش های فوق برنامه ای را در وب سایت های خود قرار می دهند.

سایت های www.nibib.nih.gov,www.embs.org,www.bmenet.org (سازمان بین المللی تصویر برداری پزشکی و بیومهندسی) به معرفی رشته ی مهندسی پزشکی و موارد جانبی آن می پردازند.ژورنال های تخصصی IEEE و مقالات معتبر علمی نیز می توانند به اندازه ی کتاب هایی مانند مقدمه ای بر مهندسی پزشکی ، تجهیزات پزشکی و هندبوک های تخصصی موثر واقع شوند.

امروزه رشته ی مهندسی پزشکی از خدمات ارگان های زیادی جهت بهبود زندگی مردم در سرتاسر جهان بهره می برد. این ارگان ها شامل جامعه مهندسی پزشکی زیستی - IEEE-EMBS ، جامعه مهندسی پزشکی (BMES) ،اتحادیه پزشکی و مهندسی پزشکی اروپا (EAMBES) ، اتحادیه ی کل جوامع مهندسی پزشکی - فدراسیون بین المللی مهندسی پزشکی و بیولوژیکال (IFMBE) است.

 

پی نوشت ها:

1.Marco Viceconti
2. European Alliance for Medical and Biological Engineering & Science
3. IEEE Engineering in Medicine and Biology
4. Biomedical Engineering Society
5. International Federation for Medical and Biological Engineering

منابع :

1- "Designing a Career in Biomedical Engineering"
from the Engineering in Medicine and Biology Society of the IEEE
E-mail: emb-exec@ieee.org
www.embs.org
2-"Biomedical Engineering Leads The Way In Job Growth", By Abigail Rome
January 14, 2010
3-"Planning a Career in Biomedical Engineering"
from the Biomedical Engineering Society (BMES)
www.bmes.org/careers.asp
4- " Designing a Career in Biomedical Engineering", By Elisabeth Pain
June 11, 2010
Clinical and Translational Science Network(CTSciNet)

رشته مهندسی پزشکی